pawlow.pl | Oficjalna strona internetowa Gminy Pawłów

Aktualności

 Z ostatniej chwili

Wiwat Trzeci Maj ! 230 rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja

Wiwat Trzeci Maj ! 230 rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja
04 maja
07:33 2021

3 maja 1791r. została uchwalona Konstytucja, która zmieniła dawne oblicze Rzeczypospolitej. W tym to dniu rozum polityczny i miłość braterska zrodziły zdrowe dzieło sprawiedliwości. Było to doniosłe wydarzenie w skali światowej. Powstały w tym samym czasie trzy konstytucje: pierwsza-amerykańska, druga-polska, a trzecia-francuska. Wszystkie dążyły do stworzenia systemu demokratycznego w państwie. Ale gdyby je porównać, to amerykańska wprowadzała cenzus majątkowy, francuska-podatkowy, a polska była bardzo nowoczesna- zapowiadała wolność wspartą na oświacie i równość w obliczu prawa.

Wiek XVIII to czas idei oświeceniowych powstałych na zachodzie Europy, głównie we Francji. Docierały one także do Polski, gdzie trafiły na odpowiedni grunt, ponieważ szczególnie kręgi bliskie królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu zdawały sobie sprawę z konieczności przeprowadzenia ustrojowych reform państwa. Szły one w trzech kierunkach- oświatowym, prawnym i parlamentarnym. Stanisław Konarski rozpoczął reformę szkolnictwa, którą kontynuowała Komisja Edukacji Narodowej. Z potrzeby reformy prawa powstał Kodeks Andrzeja Zamoyskiego. Trzeci nurt reformatorski dotyczył szwankującego systemy parlamentarnego.

Idea reformowania państwa dojrzewała i nabrała przyśpieszenia, kiedy do głosu doszli ludzie młodzi, wychowani w szkołach zreformowanych, przede wszystkim w Szkole Rycerskiej, a jednocześnie nadarzyła się odpowiednia sytuacja międzynarodowa. Rosja prowadziła wojnę z Turcją, a Prusy miały zatargi z Austrią. Wtedy król i grupa reformatorska z Ignacym Potockim na czele doprowadziła do reform. Tak gruntowna reforma państwa z reguły napotyka na silny opór. Jednak reformatorom udało się go umiejętnie przezwyciężyć. Gdy zwoływano Sejm 1788r. miał on być zwyczajny. Dzięki skonfederowaniu, które uniemożliwiło zerwanie go, stał się jednak reformatorskim.

Reformę zaczęto od podniesienia liczebności armii do 100tys. i ustanowiono podatek na wojsko. Później przystąpiono do reformowania ustroju Polski, przyjmowano kolejno różne ustawy, które następnie znalazły odbicie w samej Konstytucji. Jest to dokument niewielki, składający się z jedenastu bardzo syntetycznych artykułów. Były one jak gdyby zwornikiem ustaw wcześniejszych i tych, które dopiero miały być uchwalone. Reformy były bowiem obliczone na wile lat.

Opozycja była na tyle silna, że obóz reform musiał się uciec do sposobu, który można określić jako bezkrwawy zamach stanu. Normalne posiedzenie Sejmu miało się rozpocząć po przerwie wielkanocnej 5 maja 1791r. Zwolennicy reform, obawiając się, że wtedy będzie zbyt silna opozycji, zebrali się 3 maja. Na ten dzień przyjechało około 110 zwolenników nowej Konstytucji, ale też pojawiło się 80 przeciwników. Obrady rozpoczęły się około godziny 10.00 i były bardzo burzliwe. Wcześniej w nocy 2 na 3 maja, w pałacu Radziwiłłów zwołano posiedzenie Sejmu, w którym uczestniczyli sami zwolennicy nowej Konstytucji. Prawo dopuszczało taką możliwość, ponieważ Sejm był skonfederowany i mógł odbywać obrady w każdym miejscu i niekoniecznie w pełnym składzie. Tej nocy tekst Konstytucji został dwukrotnie przeczytany i przyjęty. Nazajutrz, 3 maja już na sali sejmowej na Zamku Królewskim, odbyło się ostatnie, trzecie czytanie, co stanowiło formalny wymóg ważności Konstytucji.

Obrady 3 maja trwały niezwykle długo, gdyż opozycjoniści bardzo aktywnie sprzeciwiali się uchwaleniu Konstytucji. Wreszcie około godziny 5.00 po południu król poprosił o głos. Wtedy marszałek Sejmu zapowiedział, że król złoży przysięgę i poprosił biskupa krakowskiego o odczytanie roty. Biskup rotę przeczytał, król powtórzył i tak Konstytucja została uchwalona.

Gdy na sali rozpoczął się  tumult, król zażądał, żeby wszyscy obradujący przeszli z Zamku Królewskiego do pobliskiej kolegiaty. Tam w obecności biskupów odbyło się drugie zaprzysiężenie Konstytucji przez posłów i senatorów razem z ludem Warszawy, który wręcz oblegał zamek i kolegiatę.

Tak więc Konstytucja 3 Maja nie została przegłosowana, ale przyjęta przez zaprzysiężenie. Kiedy Sejm zebrał się ponownie 5 maja, posłowie podpisali akt konstytucyjny, a 7 maja Sejm podjął uchwałę o wybudowaniu jako wotum -kościoła Opatrzności Bożej w Warszawie.

Uchwalona 3 maja 1791r. Konstytucja nigdy nie weszła w życie, stała się jednak symbolem duchowego odrodzenia narodu i jego dążeń do wolności. Majowe działo stało się trwałym elementem narodowej świadomości społeczeństwa.

Przeciętny Polak po odkurzeniu szkolnej wiedzy powie, że Konstytucja była postępowa, że dawała mieszczanom prawa polityczne, wprowadzała opiekę nad włościanami, likwidowała liberum veto i wolną elekcję. Doda może jeszcze, że była to pierwsza Konstytucja w Europie i druga na świecie, dlatego jesteśmy z tego dumni. Jednak narodowego fenomenu Majowej Jutrzenki, przedstawionej jako dowód Bożej Opatrzności i Opieki Matki Bożej nad Polakami, nie stworzyła zawarta w Konstytucji nowoczesna koncepcja państwa. To byłoby za mało, by porwać Naród i by na wieki zasiać w nim pamięć czegoś, co jest piękne i wiekopomne, co wspomina się z radością, która daje otuchę i nadzieję. Tak naprawdę fenomen 3 Maja ukształtowały dwie wartości szczególnie przez Polaków upragnione.

Polska roku 1791 była już państwem zależnym. Sejm delegacyjny podpisał 8 marca 1768r. traktat gwarancyjny z Rosją. Na jego mocy bez zgody Rosji w prawie i ustroju Rzeczypospolitej nie mogły być dokonane żadne istotne zmiany.

Konstytucja 3 Maja to było przede wszystkim wypowiedzenie Rosji tego haniebnego traktatu. To była istotna źrenica Majowej Jutrzenki, a nie nowoczesna koncepcja państwa, bo Naród jej nie analizował, tak jak to czynią dziś historycy. Nic cenniejszego nad wolność, nad prawo do samostanowienia, do pielęgnowania obyczajów, kultury narodowej i religii ojców. To prawo dane od Boga. Dlatego 3 Maja jawił się Polakom jako Boża iskra, jako światło niesione przez Tę, która jest dana Narodowi ku obronie. Do tego narodowa zgoda, która zawsze buduje, która rodzi miłość. Po uchwaleniu Konstytucji popularna stała się w Warszawie pieśń zaczynająca się od słów „Zgoda Sejmu to sprawiła, że nam wolność przywróciła. Wiwat, krzyczcie wszystkie stany, niechaj żyje król kochany”!

Królem kochanym nazwała warszawka ulica tego, który był przedtem przez Naród znienawidzony za uległość wobec Rosji i z którego rozkazu wojska królewskie, razem z rosyjskimi masakrowały konfederatów barskich. A teraz wystarczył jeden tylko gest. Taki jest nasz Naród, gotów zawsze pokochać każdego, w kim choć raz odezwie się dawnych Polaków duma i szlachetność. Franciszek Karpiński napisał pieśń „Na dzień trzeci maja 1791”, w której jest ta sama myśl: „Weźmy weselne szaty, dzień to kraju świecony. Jakże ten król nasz bogaty, skarb jego– serc miliony”! W pamiętnym Mickiewiczowskim  koncercie Jankiela najradośniej brzmi fragment przypominający wydarzenia w Warszawie po uchwaleniu Konstytucji. To sekwencja,, harmonijnych” dźwięków. Targowicka zdrada zagrzmiała jak „zgrzyt żelaza po szkle” Zgoda jest harmonią, niezgoda i zaprzaństwo zgrzytem, który „przejmuje wszystkich dreszczem” i miesza radość ,,z przeczuciem złowieszczym”

Pamięć Konstytucji 3 Maja przetrwała pokolenia. I oby trwała dalej, dając nam siłę i nadzieję, tak jak dawała ją naszym przodkom. Oby w naszym życiu narodowym więcej było harmonijnych dźwięków niż złowrogich zgrzytów.

 

Opracował: Marek Kalisz

 

Wyszukaj w serwisie

Harmonogram odbioru odpadów

Pobierz harmonogram na 2020 rok

Śledź nas na Facebooku!

Kalendarz

Maj 2021
P W Ś C P S N
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Polecane

Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy w PawłowieElektroniczna Skrzynka Podawcza - Pismo ogólne
Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w StarachowicachKomenda Powiatowa Policji w Starachowicach
e-świętokrzyskie System Informacji Przestrzennej Województwa Świętokrzyskiego
System Informacji Przestrzennej Województwa Świętokrzyskiego
Uporządkowanie gospodarki ściekowej w aglomeracji Pawłów
Dziennik UstawMonitor Polski
e-świętokrzyskie Rozbudowa Infrastruktury Informatycznej JSTKącik Przedsiębiorcy

Ostatnie komentarze

Witam serdecznie. W obecnym budżecie nie mamy zagwarantowanych środków na dofinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków....

R

Również jestem ciekaw odpowiedz, ponieważ również byłbym zainteresowany taką inwestucją....

Dołączam się do pytania, gdyż w innych gminach faktycznie takie inwestycje są sukcesywnie i efektywnie...

Logowanie